📌 چگونگی ارتباط بین تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب

✍️ محسن شاطرزاده سفیر اسبق ایران در برزیل

🌊 تنگه هرمز مهمترین مزیت ژئوپولیتیک ایران می‌باشد که از دیرباز و صدها سال گذشته (حداقل از ۶۰۰ سال قبل و حضور پرتغالی‌ها در این منطقه) مورد توجه بیگانگان بوده و بازگشت آن به دامن کشورمان پس از صدها سال، هدیه و عنایت الهی بوده است که باید قدر آن دانسته شده و شکرگزار بود.

⚔️ از طرفی تسلط برادران مجاهد یمنی بر تنگه سوق‌الجیشی باب المندب که یکی از سه تنگه مهم جهان است عملاً دو تنگه از مهمترین تنگه‌های جهان را در دست ایران و محور مقاومت قرار داده است و موجب نگرانی شدید استکبار شده است.

🛢️ در حال حاضر سهم خلیج فارس از صادرات جهان بیش از ۱۲۰۰ میلیارد دلار و از تولید ناخالص جهان بیش از ۳ هزار میلیارد دلار است. اما اهمیت خلیج فارس در حجم اقتصاد و تجارتش نیست، بلکه این منطقه با تولید حدود ۳۰ درصد از نفت جهان و صادرات روزانه بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت و فراورده‌های نفتی و سهم ۲۰ درصدی از صادرات گاز جهان، یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان است که این روزها با بسته شدن تنگه هرمز، توانسته همه معادلات اقتصاد جهانی را به هم بریزد. بر اساس گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی، خلیج‌فارس با ذخایر کم‌هزینه و با عمر طولانی (حدود ۴۸ تا ۵۲ درصد از ذخایر نفت اثبات‌شده) با در اختیار داشتن بخش عمده‌ای از ظرفیت مازاد جهان و کنترل گلوگاه‌های دریایی کلیدی، نقش مهمی را در بازار نفت جهانی ایفا می‌کند و با حدود یک‌سوم عرضه جهانی و بیشترین ظرفیت مازاد، تغییرات سیاستی در منطقه، قیمت نهایی، نوسانات و چرخه‌های موجودی را تعیین می‌کند.

🚢 از طرفی اهمیت تنگه باب‌المندب در جنوب دریای سرخ به همان اندازه و حتی در برخی حوزه‌ها مهم‌تر از تنگه هرمز است؛ گذرگاهی باریک که به‌رغم عرض تنها ۳۲ کیلومتری، یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های تجارت جهانی محسوب می‌شود.

🔗 تنگه باب‌المندب که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل می‌کند، حلقه اتصال آسیا به اروپا از طریق کانال سوئز است. هرگونه اختلال در این آبراه، مستقیماً زنجیره تأمین جهانی، تجارت کالا، بازار انرژی و هزینه‌های حمل‌ونقل را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

📊 بر اساس برآوردهای بین‌المللی، در شرایط عادی سالانه بین ۲۰ تا ۲۶ هزار کشتی از باب‌المندب عبور می‌کنند و حدود یک‌چهارم تجارت کانتینری جهان از این مسیر انجام می‌شود. همچنین حجم کالای عبوری از این گذرگاه در سال‌های اخیر به حدود ۱.۶ میلیارد تن در سال رسیده است.

🛣️ این مسیر کوتاه‌ترین راه دریایی میان مراکز تولیدی آسیا و بازارهای مصرف اروپا به شمار می‌رود.

⛽ اهمیت باب‌المندب تنها به تجارت کالا محدود نمی‌شود. این آبراه یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان است. طبق آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، در سال ۲۰۲۳ روزانه حدود ۹.۳ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از باب‌المندب عبور می‌کرد؛ رقمی که معادل بیش از ۱۱ درصد تجارت دریایی نفت جهان محسوب می‌شود.

🤝 حال که دو تنگه از مهم‌ترین تنگه‌های جهان تحت اعمال حاکمیت جمهوری اسلامی ایران و برادران مجاهد یمنی قرار گرفته، لازم است هرچه سریع‌تر اقدامات لازم مبنی بر وحدت عمل دو کشور صورت پذیرد، لذا بر این اساس پیشنهادات زیر تقدیم می‌شود:

1️⃣ تشکیل شورای عالی مدیریت واحد دو تنگه با حضور مدیران ایرانی و یمنی و اخذ تصمیمات کلان و هماهنگ،

2️⃣ تهیه دستورالعمل‌های هماهنگ و مکمل و مقوم یکدیگر در جهت تقویت اهداف محور مقاومت به تناسب هر تنگه،

3️⃣ اتخاذ تصمیمات مشترک و هماهنگ برای اخذ هرگونه عوارض و هزینه خدمات،

4️⃣ تعریف واحد و هماهنگ از کشورهای متخاصم و معارض و تنبیه و جریمه هماهنگ آنها برای جلوگیری از سوءاستفاده دشمنان،

5️⃣ ایجاد و توسعه سریع زیرساخت‌های خدماتی و امنیتی در دو تنگه،

6️⃣ هماهنگی و کمک به یکدیگر در مبارزه با دزدان دریایی که توسط آمریکا و غربی‌ها حمایت می‌شوند،

7️⃣ هماهنگی اطلاعاتی و تبادل اطلاعات دریایی و کشتیرانی و عبور کشتی‌ها از تنگه‌ها و دریای سرخ،

8️⃣ کنترل طرف غربی تنگه باب‌المندب با حضور یمنی‌ها در سومالی و تقویت محور مقاومت در سومالی و تصرف سومالی‌لند در صورت ضرورت،

9️⃣ برای تکمیل این اقدامات، تلاش لازم برای کنترل تنگه مهم جبل‌الطارق در مدیترانه از طریق فعال کردن محور مقاومت و جبهه پولیساریو در صحرای غربی به عمل آید.